بهترين مرجع گزيده مطالب

دست، از نواحی مهم بدن بوده و شامل قسمت های مختلفی از جمله: انگشتان، کف، مچ، ساعد، آرنج و... می شود. هر کدام از این نواحی در انجام فعالیت های دست نقش مهمی داشته و از اجزای مختلفی تشکیل شده اند. این اجزا عبارتند از: رباط ها، تاندون ها، مفاصل، عضلات، استخوان ها، رگ ها، عصب ها و... . چنانچه هر یک از این اجزا دچار مشکل و آسیب شوند، در کل دست اختلال به وجود خواهد آمد. امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی و با استفاده از روش ها و تکنیک های خاص فیزیوتراپی، می توان به بهبود سریع این عوارض کمک کرد.

انواع آسیب های دست در نواحی مختلف

دست و نواحی مختلف آن به دلایل مختلفی دچار آسیب شده و باعث ایجاد اختلال در فعالیت های روزانه می شود. همراه با آسیب های دست و عوارض ایجاد شده در آن، علائم و عوارضی از جمله درد و تورم، خشکی و گرفتگی، عدم توانایی در حرکت دادن انگشتان، مچ، آرنج و... مشاهده خواهند شد که فیزیوتراپی دست در درمان و توانبخشی مجدد آنها نقشی کلیدی ایفا می کند.
این آسیب ها عبارتند از:

1. آرتروز: آرتروز ها از شایع ترین و رایج ترین بیماری های استخوانی بوده و در نواحی مختلف دست ایجاد می شوند. استئوآرتریت یا آرتروز، همان فرسایش و ساییدگی در استخوان ها و غضروف ها بوده که به مرور زمان باعث ایجاد آسیب های جدی تر در دست شده و می تواند موجب ایجاد اختلالات و عوارض گوناگون در نواحی مختلف دست شود.
2. نقرس: نقرس نوعی آرتریت و بیماری خود ایمن بوده که در آن بدن به طور اشتباه به مفاصل خودی هجوم برده و آسیب می رساند و باعث سفتی، خشکی، تورم و درد در مفاصل دست می شود.
3. اسپاسم و گرفتگی: در این عارضه عضلات دست دچار سفتی و انقباض شده و حرکت دادن دست بسیار مشکل می شود و در صورت حرکت دادن دست ممکن است درد ناگهانی و شدیدی احساس شود.
4. انگشت ماشه ای یا تریگر پوینت: در این عاضه در تک تک انگشتان دست به وجود آمده و باعث ایجاد درد شدید در انگشتان دست می شود. در این آسیب تاندون ها دچار مشکل می شود و شخص قادر به خم و راست کردن انگشتان خود نبوده و ممکن است انگشتان دست قفل شوند.
5. کیست مچ دست( گانگلیون) : گانگلیون، کیست بی خطر و یا توموری است که به شکل برآمدگی و تورم در مچ و کف دست ایجاد شده و باعث اختلال در دست می شود.
6. رگ به رگ شدن: رگ به رگ شدن دست با آسیب رباط و کشش رباط و تاندون همراه بوده و موجب درد و تورم و همچنین اختلال در حرکت دست می شود.
7. دررفتگی: در این عارضه استخوان از محل اصلی خود خارج شده و دست دچار درد و تورم می شود. در این حالت مفصل دست دچار بی ثباتی و ناپایداری می شود.
8. شانه یخ زده یا منجمد شده: این عارضه علت مشخصی نداشته و در آن شانه در همه جهات دچار محدودیت حرکتی و درد و اختلال عملکردی می شود.
9. روتاتور کاف شانه: آسیب هایی از جمله فشردگی و پارگی در چهار عضله و تاندون اصلی شانه که به آن کلاهک چرخاننده یا روتاتور کاف می گویند، می تواند موجب اختلال در شانه و همچنین ایجاد ضعف و ناتوانی، درد و صدا دادن شانه شود.
10. افتادگی شانه: افتادگی شانه عارضه ای است که می تواند در دست و فعالیت های آن اختلال ایجاد کند. در این حالت یک شانه و یا هر دو شانه، دچار افت شده و بدن دچار ناهماهنگی می شود.
11. سندرم تونل کارپال: یکی از بیماری های شایع بدن که موجب ایجاد درد، حس مور مور شدن و بی حسی در دست و بازو می شود، سندرم تونل کارپال و آسیب عصب و فشردگی آن می باشد.
12. آسیب عصب مدیان: عصب مدیان داخل تونل کارپال و در ناحیه بازو و ساعد دست قرار دارد. هنگامی که این عصب دچار آسیب هایی از جمله پارگی، کشیدگی، نیمه پارگی و... شود، دست دچار درد و اختلال حرکتی می شود.
13. اسلپ شانه: این عارضه در ورزشکاران شایع بوده و با پارگی غضروف گلنوئید همراه می باشد. هنگام بروز این عارضه علائمی از جمله درد در ناحیه شانه و دست احساس و مشاهده می گردد.

علل ایجاد آسیب های دست

علل ایجاد آسیب های دست در نواحی مختلف عبارتند از:

1. وراثتی و مادرزادی: زایمان های سخت و اشتباهات پزشکی به هنگام تولد نوزاد و همچنین عوامل وراثتی و ژنتیکی می تواند موجب آسیب و عارضه در دست و همچنین به وجود آمدن اختلال در آن شود.
2. ضربه، فشار و کار مداوم : وارد شدن فشار و ضربه در اثر سوانح مختلف از جمله تصادفات، سوانح ورزشی و همچنین فعالیت و کارهای مداوم و تکراری می تواند در نواحی مختلف دست آسیب ها و عوارضی ایجاد کند.
3. بیماری های مزمن از جمله پوکی استخوان: پوکی استخوان و بیماری های دیگر می توانند باعث بروز عارضه های دیگری در استخوان، مفاصل، غضروف ها، تاندون ها و رباط ها شده و در نهایت، موجب ناراحتی بیمار و اختلال در دست بیمار نیز خواهند شد.
4. کهولت سن و تحلیل رفتن غضروف های مفصلی: با بالا رفتن سن، مقاومت بدن کمتر شده و استخوان ها شروع به تحلیل رفتن می کنند. در نتیجه با کوچکترین فشار و ضربه دست دچار آسیب و عوارضی خواهد شد.
5. فشار و تنش های عصبی: ایجاد فشارهای عصبی باعث ایجاد ناراحتی و دردهایی در نواحی دست به خصوص شانه و کتف می شود.

علائم و تشخیص عارضه

بعد از مشاهده علائمی از جمله: عدم خم و راست کردن نواحی مختلف دست، قفل شدن انگشتان دست، درد و تورم، قرمزی و بی حس، ضعف، داغ شدن انگشتان، کبودی های بی دلیل و.... باید سریعا به پزشک متخصص ارتوپد مراجعه شود. بعد از چکاب و بررسی های لازم در صورتی که پزشک تشخیص دهد، با انجام فیزیوتراپی وضعیت دست بهبود می یابد و انجام این تکنیک برای بیمار لازم و ضروری است، بیمار را به یک فیزیوتراپیست معرفی می کند. فیزیوتراپیست نیز بعد از بررسی سوابق بیمار و همچنین چک کردن وضعیت دست و شدت آسیب آن، برای درمان برنامه ای تنظیم کرده و به بیمار ارائه می دهد.

درمان های موثر در جهت بهبود آسیب های دست

از ایمن ترین و موثرترین تکنیک ها و روش های درمانی می توان به درمان های تکنیکال و تمریناتی فیزیوتراپی اشاره کرد. فیزیوتراپی و توانبخشی در نواحی مختلف دست و به شکل های مختلف انجام می گیرد. این روش در جهت بهبود دست، قبل از جراحی و بعد از جراحی انجام گرفته و به کاهش و تسکین درد در نواحی مختلف دست، افزایش دامنه حرکتی، انعطاف پذیری و ... می پردازد.

1. تمرینات، نرمش و ورزش فیزیوتراپی

   این روش با استفاده از ورزش و نرمش های کششی و تقویتی در جهت بهبود وضعیت دست در نواحی (انگشتان، کف، مچ، ساعد، آرنج، بازو، شانه و کتف) انجام گرفته و به تقویت و انعطاف پذیری دست بعد از جراحی و همچنین جلوگیری از آسیب های شدیدتر در دست کمک می کند. کلیه تمرینات نرمشی و ورزشی توسط فیزیوتراپیست و با توجه به میزان آسیب دست، نوع و علت ایجاد آسیب و همچنین ناحیه آسیب دیده، تعیین و تنظیم می شود.

2. فیزیوتراپی با استفاده از دستگاه های پیشرفته و متدهای خاص

   این روش از فیزیوتراپی با استفاده از دستگاه ها و متدهای متفاوت به افزایش گردش خون در بافت ها، تحریک و ترمیم بافت های آسیب دیده دست (انگشتان، کف، مچ، ساعد، آرنج و..)، کاهش تورم و التهاب، کاهش و تسکین درد دست، افزایش دامنه حرکتی، انعطاف پذیری، کاهش خشکی و گرفتگی های نواحی مختلف دست کمک کرده و باعث عملکرد بهتر دست و پیشرفت سریع درمان آن نیز می شود. کلیه روش ها و تکنیک های درمانی فیزیوتراپی برای افراد واجد شرایط فیزیوتراپی؛ مفید بوده و هیچ عارضه دائمی و خطری به دنبال نخواهد داشت. این تکنیک ها عبارتند از:
   1. کایروپراکتیک: ماساژ دادن ناحیه آسیب دیده دست به صورت دوار و به کمک دست
   2. اولتراسوند تراپی: اعمال امواج صوتی با فرکانس بالا در ناحیه آسیب دیده دست
   3. مگنت تراپی: اعمال امواج مغناطیسی به ناحیه آسیب دیده دست
   4. الکتروتراپی: اعمال جریان الکتریکی کنترل شده به ناحیه آسیب دیده دست (با استفاده از دستگاه های مختلف)
   5. لیزرتراپی: اعمال و تاباندن اشعه و نور لیزر به ناحیه آسیب دیده دست
   6. شاک ویو: اعمال جریان کنترل شده الکتریکی به ناحیه آسیب دیده دست
   7. تحریکات الکتریکی: اعمال جریان برق و الکتریکی کنترل شده به ناحیه آسیب دیده دست( از طریق الکترودها)
   8. طب سوزنی: روشی سنتی با استفاده از وارد کردن سوزن با سایزهای مختلف و در نقاط حساس و مختلف دست و بدن
   9. گرما و سرما درمانی: استفاده از کمپرس های سرد و گرم به مدت معلوم (8 دقیقه) بر روی ناحیه آسیب دیده دست

منبع: کلینیک فیزیوتراپی رامتن

دست، از نواحی مهم بدن بوده و شامل قسمت های مختلفی از جمله: انگشتان، کف، مچ، ساعد، آرنج و... می شود. هر کدام از این نواحی در انجام فعالیت های دست نقش مهمی داشته و از اجزای مختلفی تشکیل شده اند. این اجزا عبارتند از: رباط ها، تاندون ها، مفاصل، عضلات، استخوان ها، رگ ها، عصب ها و... . چنانچه هر یک از این اجزا دچار مشکل و آسیب شوند، در کل دست اختلال به وجود خواهد آمد. امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی و با استفاده از روش ها و تکنیک های خاص فیزیوتراپی، می توان به بهبود سریع این عوارض کمک کرد.

انواع آسیب های دست در نواحی مختلف

دست و نواحی مختلف آن به دلایل مختلفی دچار آسیب شده و باعث ایجاد اختلال در فعالیت های روزانه می شود. همراه با آسیب های دست و عوارض ایجاد شده در آن، علائم و عوارضی از جمله درد و تورم، خشکی و گرفتگی، عدم توانایی در حرکت دادن انگشتان، مچ، آرنج و... مشاهده خواهند شد که فیزیوتراپی دست در درمان و توانبخشی مجدد آنها نقشی کلیدی ایفا می کند.
این آسیب ها عبارتند از:

1. آرتروز: آرتروز ها از شایع ترین و رایج ترین بیماری های استخوانی بوده و در نواحی مختلف دست ایجاد می شوند. استئوآرتریت یا آرتروز، همان فرسایش و ساییدگی در استخوان ها و غضروف ها بوده که به مرور زمان باعث ایجاد آسیب های جدی تر در دست شده و می تواند موجب ایجاد اختلالات و عوارض گوناگون در نواحی مختلف دست شود.
2. نقرس: نقرس نوعی آرتریت و بیماری خود ایمن بوده که در آن بدن به طور اشتباه به مفاصل خودی هجوم برده و آسیب می رساند و باعث سفتی، خشکی، تورم و درد در مفاصل دست می شود.
3. اسپاسم و گرفتگی: در این عارضه عضلات دست دچار سفتی و انقباض شده و حرکت دادن دست بسیار مشکل می شود و در صورت حرکت دادن دست ممکن است درد ناگهانی و شدیدی احساس شود.
4. انگشت ماشه ای یا تریگر پوینت: در این عاضه در تک تک انگشتان دست به وجود آمده و باعث ایجاد درد شدید در انگشتان دست می شود. در این آسیب تاندون ها دچار مشکل می شود و شخص قادر به خم و راست کردن انگشتان خود نبوده و ممکن است انگشتان دست قفل شوند.
5. کیست مچ دست( گانگلیون) : گانگلیون، کیست بی خطر و یا توموری است که به شکل برآمدگی و تورم در مچ و کف دست ایجاد شده و باعث اختلال در دست می شود.
6. رگ به رگ شدن: رگ به رگ شدن دست با آسیب رباط و کشش رباط و تاندون همراه بوده و موجب درد و تورم و همچنین اختلال در حرکت دست می شود.
7. دررفتگی: در این عارضه استخوان از محل اصلی خود خارج شده و دست دچار درد و تورم می شود. در این حالت مفصل دست دچار بی ثباتی و ناپایداری می شود.
8. شانه یخ زده یا منجمد شده: این عارضه علت مشخصی نداشته و در آن شانه در همه جهات دچار محدودیت حرکتی و درد و اختلال عملکردی می شود.
9. روتاتور کاف شانه: آسیب هایی از جمله فشردگی و پارگی در چهار عضله و تاندون اصلی شانه که به آن کلاهک چرخاننده یا روتاتور کاف می گویند، می تواند موجب اختلال در شانه و همچنین ایجاد ضعف و ناتوانی، درد و صدا دادن شانه شود.
10. افتادگی شانه: افتادگی شانه عارضه ای است که می تواند در دست و فعالیت های آن اختلال ایجاد کند. در این حالت یک شانه و یا هر دو شانه، دچار افت شده و بدن دچار ناهماهنگی می شود.
11. سندرم تونل کارپال: یکی از بیماری های شایع بدن که موجب ایجاد درد، حس مور مور شدن و بی حسی در دست و بازو می شود، سندرم تونل کارپال و آسیب عصب و فشردگی آن می باشد.
12. آسیب عصب مدیان: عصب مدیان داخل تونل کارپال و در ناحیه بازو و ساعد دست قرار دارد. هنگامی که این عصب دچار آسیب هایی از جمله پارگی، کشیدگی، نیمه پارگی و... شود، دست دچار درد و اختلال حرکتی می شود.
13. اسلپ شانه: این عارضه در ورزشکاران شایع بوده و با پارگی غضروف گلنوئید همراه می باشد. هنگام بروز این عارضه علائمی از جمله درد در ناحیه شانه و دست احساس و مشاهده می گردد.

علل ایجاد آسیب های دست

علل ایجاد آسیب های دست در نواحی مختلف عبارتند از:

1. وراثتی و مادرزادی: زایمان های سخت و اشتباهات پزشکی به هنگام تولد نوزاد و همچنین عوامل وراثتی و ژنتیکی می تواند موجب آسیب و عارضه در دست و همچنین به وجود آمدن اختلال در آن شود.
2. ضربه، فشار و کار مداوم : وارد شدن فشار و ضربه در اثر سوانح مختلف از جمله تصادفات، سوانح ورزشی و همچنین فعالیت و کارهای مداوم و تکراری می تواند در نواحی مختلف دست آسیب ها و عوارضی ایجاد کند.
3. بیماری های مزمن از جمله پوکی استخوان: پوکی استخوان و بیماری های دیگر می توانند باعث بروز عارضه های دیگری در استخوان، مفاصل، غضروف ها، تاندون ها و رباط ها شده و در نهایت، موجب ناراحتی بیمار و اختلال در دست بیمار نیز خواهند شد.
4. کهولت سن و تحلیل رفتن غضروف های مفصلی: با بالا رفتن سن، مقاومت بدن کمتر شده و استخوان ها شروع به تحلیل رفتن می کنند. در نتیجه با کوچکترین فشار و ضربه دست دچار آسیب و عوارضی خواهد شد.
5. فشار و تنش های عصبی: ایجاد فشارهای عصبی باعث ایجاد ناراحتی و دردهایی در نواحی دست به خصوص شانه و کتف می شود.

علائم و تشخیص عارضه

بعد از مشاهده علائمی از جمله: عدم خم و راست کردن نواحی مختلف دست، قفل شدن انگشتان دست، درد و تورم، قرمزی و بی حس، ضعف، داغ شدن انگشتان، کبودی های بی دلیل و.... باید سریعا به پزشک متخصص ارتوپد مراجعه شود. بعد از چکاب و بررسی های لازم در صورتی که پزشک تشخیص دهد، با انجام فیزیوتراپی وضعیت دست بهبود می یابد و انجام این تکنیک برای بیمار لازم و ضروری است، بیمار را به یک فیزیوتراپیست معرفی می کند. فیزیوتراپیست نیز بعد از بررسی سوابق بیمار و همچنین چک کردن وضعیت دست و شدت آسیب آن، برای درمان برنامه ای تنظیم کرده و به بیمار ارائه می دهد.

درمان های موثر در جهت بهبود آسیب های دست

از ایمن ترین و موثرترین تکنیک ها و روش های درمانی می توان به درمان های تکنیکال و تمریناتی فیزیوتراپی اشاره کرد. فیزیوتراپی و توانبخشی در نواحی مختلف دست و به شکل های مختلف انجام می گیرد. این روش در جهت بهبود دست، قبل از جراحی و بعد از جراحی انجام گرفته و به کاهش و تسکین درد در نواحی مختلف دست، افزایش دامنه حرکتی، انعطاف پذیری و ... می پردازد.

1. تمرینات، نرمش و ورزش فیزیوتراپی

   این روش با استفاده از ورزش و نرمش های کششی و تقویتی در جهت بهبود وضعیت دست در نواحی (انگشتان، کف، مچ، ساعد، آرنج، بازو، شانه و کتف) انجام گرفته و به تقویت و انعطاف پذیری دست بعد از جراحی و همچنین جلوگیری از آسیب های شدیدتر در دست کمک می کند. کلیه تمرینات نرمشی و ورزشی توسط فیزیوتراپیست و با توجه به میزان آسیب دست، نوع و علت ایجاد آسیب و همچنین ناحیه آسیب دیده، تعیین و تنظیم می شود.

2. فیزیوتراپی با استفاده از دستگاه های پیشرفته و متدهای خاص

   این روش از فیزیوتراپی با استفاده از دستگاه ها و متدهای متفاوت به افزایش گردش خون در بافت ها، تحریک و ترمیم بافت های آسیب دیده دست (انگشتان، کف، مچ، ساعد، آرنج و..)، کاهش تورم و التهاب، کاهش و تسکین درد دست، افزایش دامنه حرکتی، انعطاف پذیری، کاهش خشکی و گرفتگی های نواحی مختلف دست کمک کرده و باعث عملکرد بهتر دست و پیشرفت سریع درمان آن نیز می شود. کلیه روش ها و تکنیک های درمانی فیزیوتراپی برای افراد واجد شرایط فیزیوتراپی؛ مفید بوده و هیچ عارضه دائمی و خطری به دنبال نخواهد داشت. این تکنیک ها عبارتند از:
   1. کایروپراکتیک: ماساژ دادن ناحیه آسیب دیده دست به صورت دوار و به کمک دست
   2. اولتراسوند تراپی: اعمال امواج صوتی با فرکانس بالا در ناحیه آسیب دیده دست
   3. مگنت تراپی: اعمال امواج مغناطیسی به ناحیه آسیب دیده دست
   4. الکتروتراپی: اعمال جریان الکتریکی کنترل شده به ناحیه آسیب دیده دست (با استفاده از دستگاه های مختلف)
   5. لیزرتراپی: اعمال و تاباندن اشعه و نور لیزر به ناحیه آسیب دیده دست
   6. شاک ویو: اعمال جریان کنترل شده الکتریکی به ناحیه آسیب دیده دست
   7. تحریکات الکتریکی: اعمال جریان برق و الکتریکی کنترل شده به ناحیه آسیب دیده دست( از طریق الکترودها)
   8. طب سوزنی: روشی سنتی با استفاده از وارد کردن سوزن با سایزهای مختلف و در نقاط حساس و مختلف دست و بدن
   9. گرما و سرما درمانی: استفاده از کمپرس های سرد و گرم به مدت معلوم (8 دقیقه) بر روی ناحیه آسیب دیده دست

منبع: کلینیک فیزیوتراپی رامتن